اقصى بود . ناوگان اندلسى و مغربى توانسته بودند سالها بر آن آبها سرورى يابند و چون نيروى دريايى غرناطه منقرض شد و ثغور آن به دست مسيحيان افتاد سقوط نهايى را هشدار داد . مهمترين مناصب قضائى منصب قاضى الجماعه بود كه در اندلس معادل قاضى القضاة در مصر بود . قاضى الجماعه قاضى پايتخت يا قاضى شهر غرناطه نيز بود . غالبا قاضى الجماعه در همان وقت سمت خطيبى الحمراء يا خطيبى مسجد جامع اعظم را نيز بر عهده داشت كه آن نيز از مناصب مهم دينى بود « 12 » . قضاوت در غرناطه به روش مذهب مالك انجام مىگرفت كه از اواخر قرن دوم هجرى در آنجا مذهب رسمىشده بود . تعيين قاضى الجماعه طبق فرمان و منشور پادشاه صورت مىگرفت و اين فرمان و منشور را در غرناطه « ظهير » مىگفتند . اين واژه تا به امروز در مغرب اقصى به همين معنى رايج است . هر شهرى براى خود قاضى و خطيبى داشت و جز علما و فقهاى بزرگ را به كار قضاوت نمىگماشتند . وظيفهء حسبت تابع منصب قضا بود . حسبت نيز وظيفه‌اى دينى بود كه امر به معروف و نهى از منكر را بر عهده داشت محتسب وظيفه‌اش تعقيب منكرات و تعزير و تأديب مرتكبين بود . مردم را به احترام احكام شرعى وامىداشت و از غش و اختلاس در معاملات و امور معيشت و كيلها و وزنها منع مىكرد . همچنين مردم را به اداى مصالح عامه چون كشيدن راهها و روشن داشتن كوچه‌ها در شب وادار مىنمود . حفظ نظام و امنيت بر عهده متولى امور شرطه بود كه در عهد دولت اموى او را « صاحب الشرطه » مىگفتند . بعدها او را « صاحب المدينه » و « صاحب الليل » ناميدند . چنين كسى غالبا از ميان سرداران بزرگ يا از ميان خواص پادشاه انتخاب مىشد و از اختيارات قضائى و ادارى وسيع برخوردار بود . منصب او تابع وزارت بود و او در برابر وزير مسئول بود . مهمترين وظايف شرطه حفظ نظم و امنيت بود . او بايد مجرمين و اهل فساد را

--> ( 12 ) . رجوع كنيد به نفح الطيب ج 3 / ص 70 ، 74 ، 197 .